Hậu phác

Tên khoa học: Magnolia offcinalis Rehd. et Wils.

Họ: Magnoliaceae

Công dụng: Trị bệnh đầy bụng, ăn uống không tiêu, đau bụng, nôn mửa, đại tiện bí, táo.

Dùng để chỉ nhiều loại thuốc khác nhau. Chỉ có vị hậu phác nhập của Trung quốc mới được xác định chắc chắn, còn hậu phác khai thác từ nhiều tỉnh khác nhau trong nước ta cần xác định lại.

Vì cây trồng chất phác, vỏ dày (hậu là dày) do đó có tên Hậu phác (Cortex Magnoliae) là vỏ thân hay vỏ rễ phơi hay sấy khô của cây hậu phác Magnolia offcinalis Rehd et Wils 

Có khi người ta dùng vỏ thân hay vỏ rễ phơi khô của một Thứ khác thuộc loài này là Magnolia offcinalis var. biloba Rehd. et Wils.  Cả hai đều thuộc họ Mộc lan (Magnoliaceae) .

Những cây này chưa thấy ở ta:

  • Hậu phác Việt Nam- Nam hậu phác. Chưa có ai xác định chắc chắn. qua những tài liệu cũ thì có thể là vỏ của một trong các cây sau đây:
    1. Hậu phác (vối rừng) Magnolia hypoleuca Sieb. et Zucc., thuộc họ Mộc lan (Magnoliaceae)
    2. Bá bệnh (bách bệnh, hậu phác) – Eurycoma longifolia Jack, thuộc họ Thanh thất (Simarubaceae)
    3. Quế rừng (hậu phác) – Cinnamonum iners Reinw, thuộc họ Long não (Lauraceae)
    4. Vối rừng – Syzygium jambolana (Lam.) Merr. et Perry, thuộc họ Sim (Myrtaceae) ở đây chúng tôi chỉ giới thiệu cây hậu phác chính thức để các bạn cùng cố gắng phát hiện trong nước.

A. Mô tả cây

  • Cây hậu phác chính thức (Magnolia offcinalis Rehd. et Wils.) là một cây to, cao từ 715m, vỏ thân tím nâu. Lá mọc so le, cuống to, mập dài từ 2,4- 4,4cm, không lông, phiến lá hình trứng thuôn dài 22-40cm, rộng từ 10-20cm, đầu hơi nhọn, phía cuống hẹp lại. hoa màu trắng thơm, đường kính có thể tới 12cm, cuống hoa to thô. Quả kép (gồm nhiều đại rời), hình trứng dài từ 9-12cm, đường kính 5 – 6,5cm.
  • Thứ Magnolia offcinalis var biloba Rehd et Wils rất giống loài trên, chỉ khác ở đầu lá hõm xuống chia làm hai thuỳ.

B. Phân bố, thu hái và chế biến

  • Cây này hiện chưa phát hiện ở nước ta, nhưng qua địa lý phân bố của cây này ở Trung Quốc. Những nơi khí hậu mát, ẩm ở Quảng Tây, Vân Nam, Phúc Kiến, chúng ta có thể tìm tại các tỉnh giáp biên giới Trung Quốc như Sơn La, Lai Châu, Hà Giang, Tuyên Quang vào những ngày tháng 5-6, chọn những cây đã được 20 năm trở lên, lấy vỏ như lấy vỏ cây quế. Sau đó đem về chế biến sơ bộ. có nhiều cách chế biến khác nhau. Sau đây là hai phương pháp phổ biến nhất:
    1. Cho vỏ vào ngăn gỗ, đun nóng cho bốc hơi nước rồi phun nước lạnh vào, đun và phun nước lạnh như vậy 3 lần là được, đem ra cuộn thành cuộn.
    2. Đào hố dưới đất, cho vỏ vào, đậy rơm và ủ trong 3-4 ngày cho ra hơi nước, sau đấy cuộn lại thành từng ống. do cách chế biến khác nhau cho nên hình dáng vị thuốc có khác nhau. ở nước ta thường chỉ phơi khô, không cuộn gì cả.

C. Thành phần hoá học

  • Trong hậu phác của Trung quốc, người ta lấy ra chừng 5% phenol gọi là magnolola C18H18O2 độ chảy 103o và chất tetrahydromagnolola độ chảy 144o5 và chất isomagnolola C18H18O2 chảy 143o5.
  • Ngoài ra còn có chừng 1% tinh dầu, trong đó thành phần chủ yếu là machilola C15H26O.
  • Năm 1951 và 1952, Masao và Tomita đã chiết được từ một loại hậu phác Nhật bản (Magnolia abovata Thunb) một chất có tinh thể gọi là magnocurarin C19H25O4.I/4H2O, có độ chảy 200o.

D. Công dụng và liều dùng

  • Đây là một vị thuốc dùng trong đông y, theo đông y hậu phác có vị đắng cay, tính ôn, không độc, vào 3 kinh tỳ, vị và đại trường, chủ trị bệnh đầy bụng, ăn uống không tiêu, đau bụng, nôn mửa, đại tiện bí, táo. Theo đông y người tỳ vị hư nhược, chân nguyên bất túc, phụ nữ có thai không dùng. Liều dùng trong ngày: 6-12g dưới dạng sắc.
  • Mới đây tại Trung quốc người ta phát hiện tác dụng kháng sinh của nước sắc hậu phác đối với vi trùng thương hàn, thổ tả, Staphylococ, Streptococ và lỵ Shiga.

 

 

Nam Y Dược Phú Tuệ trên Facebook tại đây

Nam Y dược Phú Tuệ ngoài hệ thống Phòng khám Chuyên khoa YHCT, còn chuyên nuôi trồng, thu hái, nhập khẩu, sơ/bào chế, sản xuất, kinh doanh dược liệu, vị thuốc Nam, vị thuốc YHCT, chế phẩm, thành phẩm, thuốc YHCT các dạng cao, đơn, hoàn, tán, nang, nén. Bảo đảm hiệu quả cao, chất lượng tốt, an toàn, đạt chuẩn TCVN, GMP – WHO, bào chế đúng phép theo Dược điển Việt Nam và quốc tế.

Quý vị có nhu cầu khám chữa bệnh, mua thuốc, vui lòng liên hệ theo thông tin đăng tải tại Website hoặc/và Tổng đài y khoa/Zalo: 09.115.51.115. Quan tâm Zalo OA tại đây

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.